Wady wzroku u dzieci i młodzieży. Na co warto zwracać uwagę? Czym jest krótkowzroczność i "leniwe oko"

Końcówka wakacji i zbliżający się początek nowego roku szkolnego to dobry moment, aby zbadać o wzrok swoich pociech. Ważne jest, by uświadomić zarówno sobie, jak i dzieciom, że oczy muszą służyć nam przez długie lata. Dlatego warto o nie, regularnie dbać. Dzieci wysyłają też różne, podświadome sygnały, które pokazują, że coś jest nie tak ich wzrokiem. To na nie warto zwracać uwagę, aby móc zareagować jak najszybciej.

Powrót do szkoły to sprawdzian dla oczu

Sprawdziany, kartkówki i odpowiedzi ustne wymagają od uczniów wcześniejszego przygotowania do lekcji. Łączy się to z tym, że od najmłodszych lat całymi dniami siedzą nad książkami i próbują nauczyć się materiału. Do tego dochodzą dzisiejsze technologie, telefony, tablety, laptopy i inne. Wszystko to, w za dużej ilości negatywnie wpływa na wzrok dziecka. Jak przypomina lek. okulista Justyna Krowicka, dzieci (zwłaszcza te najmłodsze) rzadko same zgłaszają, że gorzej widzą. Z tego powodu ogromną rolę odgrywa tu czujność i uważność rodziców oraz opiekunów. Wczesne wykrycie wady daje znacznie większe szanse na skuteczne leczenie oraz uniknięcie powikłań w przyszłości.

Sygnały ostrzegawcze. Jak rozpoznać, że dziecko ma problem ze wzrokiem?

Na szczęście dzieci nawet nie wiedzą, gdy po nich widać, że coś jest nie tak z ich wzrokiem. Wiele sygnałów ostrzegawczych podpowie nam, że czas na wizytę u okulisty. Oto niektóre z nich:

Siadanie coraz bliżej ekranów (telewizora, komputera) lub tablicy w szkole.
Trudności z lokalizowaniem przedmiotów oraz potykanie się o nie.
Trzymanie książki nienaturalnie blisko oczu.
Problemy z czytaniem i rozumieniem tekstu (np. omijanie fragmentów, łączenie słów, mylenie liter, wskazywanie czytanego tekstu palcem).
Brak zainteresowania drobnymi szczegółami na obrazkach.
Problemy z koncentracją oraz skarżenie się na bóle głowy.
Nienaturalne pochylanie głowy w celu używania tylko jednego oka lub regularne zamykanie jednego oka.
Mrużenie oczu podczas patrzenia w dal, a także częste tarcie i zgłaszanie zmęczenia oczu.
Zmieniony kontakt z ludźmi (np. silniejsze reagowanie na głos niż na wygląd, podchodzenie z rezerwą nawet do znanych członków rodziny).
Nadmierne łzawienie oczu.
Zauważalne różnice w wielkości lub kolorze źrenic.

Zobacz również

Kiedy do okulisty? Obowiązkowy kalendarz badań

Specjaliści zalecają, aby pierwsza wizyta u okulisty odbyła się już zaraz po narodzinach dziecka, a kolejne w wieku 4-6 miesięcy oraz około pierwszych urodzin. Starsze dzieci powinny być badane w wieku 3 lat, przed pójściem do szkoły podstawowej (6-7 lat) oraz profilaktycznie na początku każdego roku szkolnego.

Niestety, nie ma niezawodnego sposobu na zapobieganie krótkowzroczności, nadwzroczności czy astygmatyzmowi. (...) Regularne profilaktyczne badania pediatryczne powinno obejmować także badanie wzroku. Jednakże nie na nim powinna spoczywać dokładna ocena narządu wzroku - wręcz zachęcam do badania każdego dziecka do 2.roku życia nawet bez podejrzeń o jakąkolwiek nieprawidłowość - mówi lek. okulista chirurg Justyna Krowicka.

Krótkowzroczność i "leniwe oko" to główne wyzwania dzisiejszej okulistyki

Współczesna okulistyka mierzy się z plagą krótkowzroczności, której diagnozy u dzieci w ciągu ostatniej dekady wzrosły o około 30 procent. Wada ta, objawiająca się najczęściej w okolicach 6. roku życia, może gwałtownie przyspieszać, jeśli nie zostanie na czas skorygowana okularami. Innym poważnym wyzwaniem jest niedowidzenie (tzw. "leniwe oko"), dotykające nawet 4 na 100 dzieci. Jest to schorzenie na tle neurologicznym, które można skutecznie wyleczyć wyłącznie we wczesnym dzieciństwie – zignorowane w młodości, u dorosłych jest praktycznie nieuleczalne i zwiększa ryzyko m.in. cukrzycy czy zawału serca. Profilaktyka na co dzień: mniej ekranów, więcej słońca.

Jak widać w powyższym zestawieniu, nasz styl życia ma bardzo duży wpływ na zapobieganie wadom wzroku. Nawet najnowocześniejsze soczewki okularowe nie zadziałają jak magiczna różdżka, jeśli nie zadbamy o odpowiednie nawyki u dzieci. Kluczem do sukcesu jest regularne wychodzenie z domu. Na zewnątrz występuje zupełnie inne spektrum światła niż to emitowane przez żarówki i monitory, a to właśnie naturalne słońce oraz wymuszone patrzenie w dal są najważniejsze w walce z rozwojem krótkowzroczności. Zamiast polegać wyłącznie na medycynie, warto zadbać o to, by praca oka i regularny odpoczynek od ekranów stały się po prostu codzienną, rodzinną rutyną.

FAQ

Kiedy powinno odbyć się pierwsze badanie wzroku u dziecka?

Zgodnie z medycznymi zaleceniami, pierwsza ocena narządu wzroku powinna mieć miejsce zaraz po narodzinach dziecka. Następne kontrole należy zaplanować, gdy dziecko będzie miało 4-6 miesięcy, a kolejną w okolicach jego pierwszych urodzin.

Czy pełna korekcja wady wzroku (mocne okulary) może "rozleniwić" oko?

Nie, to bardzo szkodliwy mit, w który wierzy wielu rodziców. Stosowanie u dzieci pełnej korekcji w przypadku diagnozy krótkowzroczności w żadnym wypadku nie prowadzi do "rozleniwienia" oczu.

Jak skutecznie zapobiegać powstawaniu wad wzroku u dzieci?

Kluczowa jest zmiana codziennego stylu życia najmłodszych. Chodzi o zdecydowane ograniczenie czasu spędzanego przed monitorami i ekranami. Aby chronić wzrok, dzieci powinny spędzać dziennie od 2 do 3 godzin na świeżym powietrzu. Operuje tam inne spektrum światła i częściej patrzy się w dal. Wskazane są również przerwy w nauce co 30 minut, aby zrelaksować narząd wzroku.