Dziennik Gazeta Prawana logo

Jak uchronić dziecko przed owsicą, chorobą pasożytniczą wywoływaną przez niewielkiego nicienia zwanego owsikiem ludzkim

25 lutego 2026, 19:51
[aktualizacja 25 lutego 2026, 19:51]
Ten tekst przeczytasz w 5 minut
Najlepszą formą wsparcia żłobków byłaby subwencja na wzór tego, jak finansowane są przedszkola – oceniają rozmówcy DGP
Jak uchronić dziecko przed owsicą, chorobą pasożytniczą/ShutterStock
Owsica od tysięcy lat towarzyszy ludziom. Gdy dzieci skarżą się na swędzenie w okolicy odbytu, przyczyną może być właśnie ten uciążliwy pasożyt. Specjaliści wyjaśniają, w jaki sposób dochodzi do zakażenia, jakie leki pomagają w leczeniu oraz jak zapobiegać dalszemu rozprzestrzenianiu się owsicy.

Czym jest owsica

Samice owsika to bardzo nieprzyjemni towarzysze człowieka. Ledwo człowiek wygodnie ułoży się pod kołdrą i zaśnie, a już rozpoczynają migrację. Zazwyczaj bytują w jelicie ludzkim, przyczepione do błony śluzowej. Gdy jaja dojrzeją, samice owsika, zazwyczaj nocą, wydostają się z odbytu i składają je na skórze wokół tej okolicy. Jedna samica może złożyć nawet do 16 000 jaj. Ich ruch oraz obecność lepkich jaj wywołują silny świąd. Po złożeniu jaj pasożyty zwykle wkrótce giną, kończąc swój cykl życiowy. Od teraz to ludzie przejmują zadanie rozprzestrzeniania jaj pasożytów. Jeśli podrapiesz się w miejscu, które swędzi, lepkie jaja przykleją się do paznokci i mogą się stamtąd rozprzestrzeniać. Jeśli dotkniesz ręką ust i jaja zostaną połknięte, kolejne pokolenie pasożytów rozpocznie migrację przez przewód pokarmowy. Po dwóch do sześciu tygodniach dorosłe samice rozpoczną ponownie swoją nocną migrację i złożą jaja. Ten cykl można przerwać jedynie poprzez dokładne mycie rąk - i odpowiednie leki.

Owsiki wracają - dlaczego tak łatwo dochodzi do ponownego zakażenia

Dla tych pasożytów kluczowa jest wielokrotna rekolonizacja żywiciela. Ponieważ ich cykl życiowy obejmuje tę wyprawę poza organizm - składanie jaj na zewnątrz - nie wystarczy, że raz zarażą człowieka; muszą to robić wielokrotnie. To, że zarażają również innych ludzi, jest dla pasożytów miłym efektem ubocznym. Dzieci w wieku od czterech do jedenastu lat a także ich rodzice, rodzeństwo, inne dzieci w przedszkolach lub szkołach oraz ich opiekunowie są szczególnie narażeni na zarażenie owsicą. Szacuje się, że obecnie dotkniętych tą chorobą jest nawet 20 procent dzieci w Europie. Eksperci zastanawiają się, czy rodzice zawsze informują placówki edukacyjne o robakach u swoich dzieci. W końcu, kto lubi rozmawiać o pasożytach wyłażących z odbytu? W ostatnich latach w medycynie ugruntowała się teoria, że inwazje owsicy mogą mieć również pozytywne skutki, ponieważ pasożyty stymulują, w specyficzny sposób, układ odpornościowy, mogą zmniejszać ryzyko chorób autoimmunologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane, a nawet hamować ich rozwój, jeśli już się ujawniły. Pasożyty mogą również potencjalnie przeciwdziałać rozwojowi alergii. Jednak według obecnego stanu wiedzy dotyczy to przede wszystkim infekcji przewlekłych. Tymczasowa inwazja owsicy, trwająca zaledwie kilka tygodni lub miesięcy, raczej nie przyniesie tak pozytywnych skutków.

Zarażenie pasożytami jest uciążliwe, ale nie niebezpieczne

W przypadku podejrzenia infekcji należy skonsultować się z lekarzem, ale rodzice absolutnie nie powinni panikować, jeśli odkryją owsiki. Zakażenie jest uciążliwe, ale niegroźne. Pasożyty najczęściej dają o sobie znać poprzez nocne swędzenie okolic odbytu, które jednak może pozbawiać dotkniętych nimi osób snu. Tylko w niezwykle rzadkich przypadkach pasożyty migrują głębiej w organizm, na przykład do dróg moczowych. U dziewcząt i kobiet możliwe jest również, że samice owsików zabłąkają się i osiedlają w pochwie. Ale dobra wiadomość jest taka, że zdarza się to niezwykle rzadko. Po wykryciu inwazji owsików można ją skutecznie leczyć farmakologicznie. Substancje czynne zabijają lub paraliżują pasożyty, powodując ich wydalenie. Leki, którymi dysponuje medycyna, są stare, ale dobre – mówią eksperci. Są niezawodne i generalnie dobrze tolerowane. Ale leki zabijają tylko młode i dorosłe pasożyty. Dlatego w przypadku uporczywych lub nawracających infekcji ważne jest, aby zażyć lek w sumie trzy razy: w dniu wykrycia pasożytów, a następnie ponownie dwa i cztery tygodnie później. W ten sposób można pozbyć się ich wszystkich, zanim się rozmnożą. Równie ważne jest odrobaczanie wszystkich domowników - niezależnie od tego, czy występują u nich objawy, czy nie. Psy, koty, świnki morskie i inne zwierzęta domowe nie muszą jednak brać udziału w tym odrobaczaniu. Nie podatne na owsiki.

Sposoby leczenia owsicy: higiena

W przypadku zarażenia owsicą należy przestrzegać kilku zasad higieny. Przez trzy dni po podaniu leku pościel należy zmieniać i prać w temperaturze co najmniej 40 stopni Celsjusza. Zaleca się, aby paznokcie domowników były jak najkrócej przycięte aby zapobiec gromadzeniu się pod nimi jaj. Obgryzanie paznokci przez dzieci może łatwo doprowadzić do ponownego zakażenia. Dlatego należy, w miarę możliwości, zapobiegać temu nawykowi. Eksperci zalecają również, aby każdy domownik używał własnych ręczników i myjek. Inne, dość oczywiste zalecenia obejmują: codzienne mycie się rano i zmianę bielizny, a także dokładne mycie rąk po skorzystaniu z toalety i przed posiłkami. Oprócz wielu nieprzyjemnych, ale pozbawionych powikłań przypadków, zdarzają się również wyjątki, w których inwazja owsików powraca. Lekarze zalecają wówczas przyjmowanie leku co dwa tygodnie przez łącznie 16 tygodni. A jeśli nawet to nie pomaga i infekcje uporczywie nawracają, ważne jest znalezienie źródła, które do tej pory było ignorowane - może to być na przykład dziecko przyjaciół lub ojciec rodziny, który odmówił leczenia, ponieważ nie zauważył żadnych objawów.

Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Źródło dziennik.pl
Zapisz się na newsletter
Najważniejsze wydarzenia polityczne i społeczne, istotne wiadomości kulturalne, najlepsza rozrywka, pomocne porady i najświeższa prognoza pogody. To wszystko i wiele więcej znajdziesz w newsletterze Dziennik.pl. Trzymamy rękę na pulsie Polski i świata. Zapisz się do naszego newslettera i bądź na bieżąco!

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj